सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिक सुरु हुँदै गर्दा, विश्वकै सबैभन्दा धेरै फिल्म बनाउने उधोग एक कठिन मोडमा आइपुगेको छ। ‘धुरन्धर’ जस्ता केही सिमित ठूला फिल्महरूले कीर्तिमान तोडे पनि, ‘बलिउड’ को नामले चिनिने हिन्दी फिल्म उधोग एक प्रणालीगत गिरावटसँग जुधिरहेको छ, जसलाई समीक्षकहरूले ‘द ग्रेट रिसेट’ (ठूलो पुनर्संरचना) को संज्ञा दिएका छन्।
अन्डरवर्ल्डको छायाँ पुनरागमनदेखि सर्वसाधारण जनतासँगको बढ्दो दूरीसम्म, फेब्रुअरी २०, २०२६ सम्मको उधोगको अवस्था यस्तो छ:
१. फ्लप र हिटको बढ्दो खाडल
रणवीर सिंहको फिल्म धुरन्धर ले भर्खरै घरेलु बक्स अफिसमा ८०० करोड भारु को आँकडा पार गरेर नयाँ रेकर्ड कायम गरे पनि, समग्र उधोग भने घाटामा छ। हरेक एक धुरन्धर वा छावा का विरुद्ध दर्जनौं ठूला बजेटका फिल्महरू असफल भइरहेका छन्।
- स्टार पावरको असफलता: सलमान खानको सिकन्दर र कंगना रानौतको इमर्जेन्सी दुवैले सन् २०२५ मा नराम्रो हार व्यहोरे। यसले ९० को दशकका सुपरस्टारहरूको फिल्म चल्ने ‘ग्यारेन्टी’ अब समाप्त हुँदै गएको प्रमाणित गरेको छ।
- पुरानै फर्मुलाप्रति वितृष्णा: कार्तिक आर्यनको तू मेरी मैं तेरा… जस्ता मध्यम बजेटका रोमान्टिक कमेडीहरूले पनि दर्शक पाउन संघर्ष गरिरहेका छन्। समीक्षकहरूका अनुसार दर्शकहरूले ‘पुरानो र घिसेपिटेको शैली’ लाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरिरहेका छन्।
२. ‘दक्षिण‘ को स्थायी दबदबा
बलिउड अब आफ्नै क्षेत्रमा निर्विवाद राजा रहेन। ‘प्यान-इन्डिया’ मुभमेन्टले वास्तवमा दक्षिण भारतीय सिनेमाको प्रभुत्व स्थापित गरिदिएको छ।
- कान्तारा: च्याप्टर १ र कुली (जसमा आमिर खानको क्यामियोले मुख्य नायकलाई नै छायामा पारिदियो) को ठूलो सफलतासँगै, बलिउड फिल्मकर्मीहरू अब ‘ट्रेन्डसेटर’ भन्दा पनि ‘सेवा प्रदायक’ का रूपमा देखिन थालेका छन्।
- ठूला बजेटका फिल्महरू (जस्तै वार २) अब फिल्मको ओपनिङ सुनिश्चित गर्न जुनियर एनटीआर जस्ता दक्षिण भारतीय स्टारहरूमा भर पर्न थालेका छन्।
३. अपराधी छायाको पुनरागमन: अन्डरवर्ल्डको धम्की
सन् १९९० को दशकको झल्को दिने गरी बलिउडमा फेरि डरको वातावरण सिर्जना भएको छ। यसै महिना, निर्देशक रोहित शेट्टी को निवास नजिकै गोली प्रहार भएको खबर आयो र बिश्नोई ग्याङबाट धम्की आएपछि रणवीर सिंह लाई सतर्क रहन चेतावनी दिइयो।
“बलिउड सेलिब्रेटीहरू फेरि सजिलो निशाना बन्न थालेका छन्,” पूर्व प्रहरी आयुक्त डी. शिवानन्दन भन्छन्।
डरको यो वातावरण र राजनीतिक रूपमा संवेदनशील परियोजनाहरूमा लाग्ने ‘बहिष्कार’ (Boycott) को डरले गर्दा निर्माताहरू नयाँ प्रयोग गर्न डराइरहेका छन्।
४. विश्वसनीयताको संकट: ‘नक्कली तथ्याङ्क‘ को विवाद
उधोगको लागि सबैभन्दा घातक पक्ष भनेको ‘तोडमोड गरिएको बक्स अफिस तथ्याङ्क’ हो। हालै अभिनेता सनी देओल ले ‘कर्पोरेट बुकिङ’ र ‘बढाइचढाइ गरिएको बक्स अफिस रिपोर्ट’ को कडा आलोचना गरेका छन्।
- विश्वासको कमी: दर्शकहरू अब सुरुवाती सकारात्मक समीक्षाहरूमा विश्वास गर्दैनन्, किनकि तीमध्ये धेरैजसो सोसल मिडिया इन्फ्लुएन्सरहरूलाई पैसा दिएर लेखाइएका हुन्छन्।
ओटीटीको दबाब: नेटफ्लिक्स र अमेजन प्राइम जस्ता प्लेटफर्महरूले स्ट्रिमिङ अधिकार किन्नुअघि अडिट गरिएको बक्स अफिस रिपोर्ट माग्न थालेपछि, उधोगको ‘नक्कली हिट’ देखाउने बानीले समस्या निम्त्याएको छ।
निष्कर्ष
सन् २०२६ को बलिउड चरम विरोधाभासको बीचमा छ। यो पुँजीमा धनी छ तर मौलिक सोचमा गरिब। दक्षिण भारतीय सिनेमाको प्रभाव र ओटीटीको गुणस्तरीय सामग्रीका कारण बलिउडले आफ्नो भाषिक र सांस्कृतिक पकड गुमाउँदै गएको छ। बलिउडको यो ‘पतन’ कुनै एउटा घटना होइन, बरु यो आफ्नो पुरानो पहिचान गुमाउँदै गरेको एक पीडादायी प्रक्रिया हो।
के यो ‘नयाँ भारत’ का लागि कथा वाचक बन्न सक्छ, वा ‘असफल हलिउडको नक्कल’ मात्र बनेर रहन्छ? यो नै अहिलेको मुख्य प्रश्न हो।
यूएईसँग टी-२०आई खेल दीपेन्द्रको कप्तानीमा
फिल्म घोषणाको ओइरो नयाँ वर्षमा
१२ राशीको कस्तो रहला बि.सं. २०८३ बैशाख महिना
६४ अर्ब डलरको प्रस्ताव विश्वकै ठूलो ‘युनिभर्सल म्युजिक ग्रुप’ किन्न
अनलाइन सट्टेबाजी एप र वेबसाइट सात हजारभन्दा बढी नेपालमा बन्द
